काठमाडौं । प्रधानमन्‍त्री वालेन्द्र शाहले भोटेकोशी बाढीमा बगेकाहरुको शव समेत कहिल्यै भेटिन नसकिने अवस्था रहेको बताएका छन् । अमेरिकाको न्यूयोर्कमा जारी संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१ औं महासभामा आज शुक्रबार बिहान सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्‍त्रीले भने, ‘आज यहाँ उभिएर विकास, लोकतन्त्र, शान्ति र एउटा युवा राष्ट्रका आशाबारे मात्रै बोल्न पाएको भए म खुसी हुने थिएँ । तर आज मैले महाविनाश र अभूतपूर्व मानवीय क्षतिबारे बोल्नुपर्ने भएको छ । आफ्ना प्रियजन कहिल्यै घर नफर्कने थाहा पाएर उनीहरूलाई पर्खिरहेका परिवारबारे बोल्नुपर्ने भएको छ । हिलो, ढुंगा र पानीमा आफ्ना आफन्त खोजिरहेका, तर जसका शवसमेत कहिल्यै फेला नपर्न सक्छन्, त्यस्ता समुदायबारे बोल्नुपर्ने भएको छ ।’ उनले भने, ‘मिनेटमै बगाइएका पुल, सडक, विद्यालय, घर र जीविकोपार्जनका साधनबारे बोल्नुपर्ने भएको छ ।’ दिगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्न निरन्तर अघि बढिरहेको नेपालको प्रगतिमा आएको अवरोधबारे पनि बोल्नुपर्ने उनले बताए ।  'चार साताअघि विश्वले नेपालको हिमाली समुदायमा विनाशकारी रूपमा आएको बाढीका डरलाग्दा तस्बिरहरू देख्यो, जसलाई धेरैले ‘हिमालयन सुनामी’ भनेका छन् । भोटेकोशी–त्रिशूली विपत्ति केवल स्थानीय त्रासदी थिएन, यो विश्वका लागि एउटा चेतावनी थियो । र म आज यहाँ सोध्न चाहन्छु-के हामीले त्यो चेतावनी वास्तवमै सुनेका छौँ ?’  उनले भने । राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटरेसले झन्डै तीन वर्षअघि सगरमाथाको छायामा उभिएर  जलवायु विपत्तिको पागलपनबारे मानवजातिलाई दिएको चेतावनी पनि उनले स्मरण गराए ।  ‘विश्वको छानोबाट आएको त्यो पुकार पर्याप्त ठूलो स्वरमा सुनिएन। नेपालले सुन्यो । हाम्रा समुदायले सुने । विश्वभरका वैज्ञानिकहरूले सुने । उनीहरूले प्रमाणसहित त्यसलाई दोहोर्‍याए,’ उनले भने, ‘तर हामी, विश्वका राजनीतिक नेताहरूले, जोखिममा रहेका मानिसहरूले अपेक्षा गरेको गति र स्तरमा ती चेतावनीलाई कार्यमा रूपान्तरण गर्न बेवास्ता गर्‍यौँ । गत महिना हामीले त्यसको दुःखद परिणाम देख्यौँ। तातिँदै गएको जलवायुले नाजुक हिमालयको पारिस्थितिक प्रणालीलाई अस्थिर बनाइरहेको छ । हिमनदीमुनिको पर्माफ्रस्ट पग्लिँदा पहाडी भिरालाहरूमा चिरा पर्दै गएको छ र बरफ–चट्टानको हिमपहिरो, बाढी, पहिरो तथा अन्य क्रमिक विपद्को जोखिम बढिरहेको छ ।’ विपद्पछि नेपाललाई सहयोग गर्न आएकाहरुप्रति शाहले आभार प्रकट गरे । छिमेकी भारत र चीनले तत्काल उद्धार सहयोग उपलब्ध गराएको पनि उनले बताए । विश्‍व समुदाय र परोपकारी संस्थाहरुलाई आपत्कालीन सहयोगका लागि आभार प्रकट गर्दै नेपाललाई पुनर्निर्माणमा पनि यस्तो सहयोगको खाँचो रहेको बताए । ‘सन् २०१५ को गोरखा भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा जस्तै हामी यहाँ पनि तपाईंहरूको ऐक्यबद्धता र सहयोगको अपेक्षा गर्दछौँ । तर यो विपत्ति नेपालभन्दा बाहिर पनि किन महत्त्वपूर्ण छ भन्ने हामीले बुझ्नुपर्छ ।’ उनले अहिलेका जलवायु समस्याहरुमा नेपालको योगदान नगन्य रहेको जानकारी गराए । ‘नेपालको योगदान विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा ०.१ प्रतिशतभन्दा कम छ । यो संकट हामीले सिर्जना गरेका होइनौँ । तर यसको ठूलो मूल्य हामीले चुकाइरहेका छौँ । हाम्रा हिमनदीहरू पग्लिरहेका छन् । हाम्रा पहाडी भिरालाहरू अस्थिर बन्दै गएका छन् । हाम्रा नदीहरू थप अनिश्चित बन्दै गएका छन्’, उनले भने, ‘हरेक ठूलो विपत्तिले विकासका वर्षौँका उपलब्धि मेटाउने खतरा उत्पन्न गर्छ । नेपालका लागि जलवायु विपत्ति केवल मानवीय संकट होइन, विकासको आपत्काल पनि हो ।’  शाहले भने, ‘धनी राष्ट्रहरु युद्धमा मात्रै केन्द्रीत हुँदा गरिब राष्ट्रहरु थप कमजोर भएको बताए । ु  ७२ घण्टामा संसारको जुनसुकै ठाउँमा हतियार पुर्‍याउन सक्ने विश्वसँग एउटा किसानलाई सम्मानजनक जीविकोपार्जनका साधनबाट वञ्चित गर्ने कुनै बहाना छैन ।’  ‘यस मनसुनमा एक गरिब नेपाली किसानले बीउ छर्न जाँदा समयमा मल पाउन सकेनन् । नयाँ राजमार्ग निर्माण गर्न खोज्दा बिटुमिन उपलब्ध भएन । एउटा परिवार साँझको खाना खान बस्दा खाना पकाउने इन्धनको अभाव थियो’, उनले भने ।
‘एकातिर हिमनदी पग्लिरहेका छन् र बाली नष्ट भइरहेका छन्, अर्कोतिर पूर्वसूचनाबिनै बाढी आइरहेका छन् । अर्कोतिर विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलाले कारणवश होइन, परिस्थितिका कारण गरिब मानिसलाई सजाय दिइरहेको छ’, सम्बोधनका क्रममा उनले भने ।