काठमाडौं । गत बुधबार रसुवाको भोटेकोशी नदीमा अचानक आएको भिषण बाढीले त्यसक्षेत्रमा ठुलो संख्यामा मानविय क्षति भएको छ । सरकारको तथ्यांक अनुसार यो लेख लेख्ने बेलासम्म मृत्यु हुनेको संख्या एक हजार २०४ पुगिसेकेको छ भने घाईते र बेपत्ताहरुको संख्यापनि उस्तै छ । यसै सन्दर्भमा बाढीबाट प्रभावित घरपरिवारका लागि अहिले राहत वितरण अत्यावश्यक बनेको छ । बाढीले घरबाससँगै खाद्यान्न तथा दैनिक जीवनयापनका सामग्रीसमेत बगाएपछि विभिन्न संघसंस्था, सरकार, निजी क्षेत्र र दाताबाट राहत संकलन तथा वितरण भइरहेको छ । तर राहतमा खाद्य सामग्री उपलब्ध गराउँदा तत्काल भोक मेटाउनेभन्दा पनि पीडितको स्वास्थ्य र पोषणलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिएको छ । पछिल्लो समय राहतका नाममा चाउचाउ, विष्कुट, चिउरा लगायत जंक फुडको मात्रा बढी देखिए पनि यस्ता खाद्य पदार्थले आपत्कालीन अवस्थामा केही सहयोग गरे पनि नियमित तथा दीर्घकालीन पोषणका लागि पर्याप्त नहुने चिकित्सकहरू बताउँछन् । विशेषगरी बालबालिका, गर्भवती तथा सुत्केरी महिला र वृद्धवृद्धा जस्ता संवेदनशील समूहको पोषणमा थप ध्यान दिन आवश्यक देखिन्छ । फिजिसियन डा. दुर्गा महर्जनका अनुसार विपद्का बेला बालबालिकाको नियमित खानपान प्रभावित हुने भएकाले उनीहरूलाई झोलिलो, पोषणयुक्त तथा सहज रूपमा खान सकिने खाद्य सामग्री उपलब्ध गराउनुपर्छ । फलफूल, हरियो सागपात, गेडागुडी तथा अन्य पौष्टिक खानेकुराले बालबालिकाको शारीरिक स्वास्थ्य र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कायम राख्न सहयोग गर्छ । बाढी तथा विपद्का कारण बालबालिकामा मानसिक असरसमेत पर्न सक्ने भएकाले उनीहरूको स्वास्थ्य र पोषणलाई सामान्य अवस्थाभन्दा बढी प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । त्यस्तै, गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाका लागि पनि पर्याप्त र पोषणयुक्त खाना आवश्यक हुन्छ। आमाको स्वास्थ्य कमजोर हुँदा नवजात शिशुको स्वास्थ्यमा समेत असर पर्न सक्ने भएकाले राहत वितरणमा उनीहरूका लागि आवश्यक खाद्य सामग्री छुट्टै ध्यान दिएर उपलब्ध गराउनुपर्ने हुन्छ । वृद्धवृद्धाका लागि भने सहज रूपमा पच्ने, पौष्टिक र उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्थाअनुसारको खाना आवश्यक हुन्छ । त्यसैले सबै पीडितलाई एउटै प्रकारको राहत सामग्री वितरण गर्नुको सट्टा उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र पोषण आवश्यकताअनुसार खाद्य सामग्री छनोट गर्नुपर्ने देखिन्छ । अहिले ठूलो मात्रामा राहत संकलन भइरहेको अवस्थामा चाउचाउ तथा अन्य जंक फुडमा मात्र निर्भर हुनुभन्दा दाल, गेडागुडी, चामल, पौष्टिक आहार, फलफूल तथा उपलब्धताअनुसार हरियो सागपातजस्ता खाद्य सामग्रीलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ । राहतको उद्देश्य तत्कालको भोक मेटाउने मात्र नभई विपद्बाट प्रभावित व्यक्तिको स्वास्थ्य जोगाउनु पनि हो । त्यसैले राहत वितरण गर्ने निकाय र सहयोगी दाताले ‘राहत कति पुग्यो ?’ भन्नेभन्दा ‘कस्तो राहत पुग्यो र कसलाई पुग्यो ?’ भन्ने विषयमा समेत ध्यान दिन आवश्यक छ । विशेषगरी बालबालिका, गर्भवती तथा सुत्केरी महिला र वृद्धवृद्धाका लागि पोषणयुक्त खाना विलासिता नभई स्वास्थ्य सुरक्षाको आधार हो ।